Je opent Profit Windows in je browser. De applicatie laadt, je doet je werk. Het werkt — maar alles wat je gewend bent uit Windows zit een laag verder weg. Copy-paste vraagt een extra handeling. Bestanden uploaden voelt stroef. Je grijpt vaker naar je muis dan je zou willen.
Dit is de praktische realiteit van AFAS op Linux. AFAS is sterk geoptimaliseerd voor Windows, en dat zie je terug in alle tools eromheen: Outlook, PCC, Office. Wie ervoor kiest om een andere kant op te bewegen, krijgt te maken met die wrijving. En precies dat is de reden om het te doen — al gaat het verhaal uiteindelijk niet over Linux.
Profit Windows draait, maar niet alsof het bij Linux hoort
Onze huidige workflow met AFAS draait via Citrix in de browser. We wachten op Profit Web; zodra dat er is, wordt veel van wat hier volgt makkelijker. Tot die tijd geldt: de latency is acceptabel, het werkt.
Maar er zijn duidelijke pijnpunten. Copy-paste tussen Citrix en de Linux-host is irritant. Bestanden uploaden of downloaden via Profit Windows voelt onhandig. Niet alle toetsen worden goed afgevangen, dus als je een keyboard-driven gebruiker bent zoals ik, sta je vaker met je muis dan je gewend bent. Schermschaling duurt altijd een paar seconden.
Geen van deze dingen is een dealbreaker. Wel zijn het signalen: deze software is niet gebouwd om hier te draaien. Als je dagelijks zwaar in Profit Windows zit — Analysis-modules, veel bestandsbewerking via PCC — valt de afweging anders uit. Voor mijn gebruikersprofiel past het binnen de marge die ik accepteer, omdat de Linux-machine op andere vlakken zoveel teruggeeft dat het de moeite waard blijft.
Wat de Linux-machine teruggeeft
De winst zit niet in één feature, maar in de combinatie van drie dingen.
De eerste is workspaces — meerdere virtuele bureaubladen, gestuurd via Waybar en sneltoetsen. Werk verdeelt zich logisch over plekken: AFAS hier, code-editor daar, communicatie weer ergens anders. Je springt er met één toetsaanslag tussen. De overhead om context terug te vinden, verdwijnt.
De tweede is voice. Lokaal Whisper draaien via Voxtype geeft een dictate-functionaliteit met minder dan 10 seconden latency die direct naar het clipboard schrijft. Niet voor het invullen van AFAS-velden — daar is het overkill. Wel voor het vastleggen van een gesprek met een prospect, een toelichting bij een integratiestuk, een korte notitie die anders nooit op papier zou komen. Het draait lokaal, dus geen API-kosten en geen afhankelijkheid van een externe service. Dat lokaal-zijn is geen technisch detail. Het is een principe.
De derde is keyboard-driven werken. Tabs, vensters, navigatie, alles via toetsenbord. Sneller dan klikken, en op den duur minder vermoeiend. Voor een specialist die de hele dag tussen verschillende applicaties navigeert, telt dat op.
Bij elkaar leveren deze drie efficiëntie, snelheid en overzicht. Genoeg om de wrijving met Profit Windows te compenseren — voor dit gebruikersprofiel.
Het gat dat we zelf dichtten: mail vastleggen zonder PCC
Eén van de zichtbaarste pijnpunten op Linux is de PCC-connector. In Outlook op Windows klik je een mail aan, drukt een knop, en de mail staat als dossieritem in AFAS. Op Linux: niets. En dossiervorming op je relaties is geen detail.
Vanuit ons werk bij Covio zien we dat dit soort gaten zelden door AFAS zelf gedicht wordt — dat is niet hun rol. Wij hebben het opgelost via Framebuilder, ons platform voor frames in InSite. Het frame haalt mails op via Microsoft Graph rechtstreeks uit Entra, toont je inbox binnen InSite, en laat je per mail kiezen: vastleggen, vastleggen, vastleggen. Bulkselectie kan ook. Het frame herkent op welke relatie of welk domein de mail betrekking heeft en koppelt automatisch.
Is dit beter dan PCC? Marginaal. Het overzicht is sterker, omdat je in één weergave ziet wat je wel en niet hebt vastgelegd. Het kost wel een extra licentie. Maar de echte waarde zit ergens anders: het bewijst dat een PCC-vrije workflow werkbaar is. Dat geeft je optionaliteit. Je kunt AFAS blijven gebruiken zonder vast te zitten aan de hele Microsoft-stack eromheen.
Waarom dit experiment niet over Linux gaat
Dit verhaal begon bij Linux, maar het gaat eigenlijk over digitale soevereiniteit. Over de vraag: aan welke partijen ben je vastgeketend, en hoeveel keuzevrijheid heb je nog?
Wat steeds vaker speelt: enshittification van applicaties die ooit goed waren, en vendor lock-ins waarbij afscheid nemen expres pijnlijk gemaakt is. De Data Act maakt dit verhaal scherper. Klantdata die in de EU gehost wordt op een Amerikaans platform, is alsnog toegankelijk voor de Amerikaanse overheid. Voor veel organisaties — zeker in zorg, overheid, financieel — is dat geen acceptabel uitgangspunt meer.
Wij pionieren hierin vanuit de keuze om zelf in een Linux-omgeving te werken. Niet omdat het makkelijker is. Omdat het ons dwingt te merken waar de afhankelijkheden zitten. Welke services kun je vervangen door Europese alternatieven? Welke open source-stack houdt stand onder echt gebruik? Voor welke functies bestaat er nog geen goed alternatief, en wat zegt dat over je positie?
Dat is geen abstracte exercitie. Het is iets wat je in je handen moet voelen voordat je het serieus aan een klant kunt voorstellen. Een propositie over digitale soevereiniteit die zelf in een Windows-omgeving wordt geschreven, mist geloofwaardigheid.
Wat dit voor jou betekent
Je hoeft niet morgen je organisatie op Linux te zetten. Dat is ook niet het punt.
Maak voor jezelf een lijst van de drie systemen waar je vandaag het meest van afhankelijk bent. Bij welke kun je zonder verlies van data of werkbaarheid afscheid nemen? Welke maken dat expliciet moeilijk — een proprietary export-formaat, contractuele beperkingen, een API die alleen één kant op werkt? Die tweede categorie vertelt je waar je vendor lock-in zit. Dat is waar je moet beginnen, lang voordat een externe ontwikkeling — een wetswijziging, een prijsverandering, een productbeslissing — je tot keuzes dwingt.
Loop je tegen vragen aan over hoe je je AFAS-omgeving minder afhankelijk maakt van een specifieke stack, of denk je na over een scenario waarin het wringt? Covio denkt graag met je mee.